Η ΗΘΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΟ ΡΟΛΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

 

<•> Η ΨΕΥΔΑΙΣΘΗΣΗ ΟΤΙ ΕΠΙΛΥΟΝΤΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΙΣ ΑΝ­ΘΡΩ­ΠΙΝΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΕΝΩ ΑΥΤΑ ΑΝΑΠΑΡΑ­ΓΟΝΤΑΙ, ΜΕΤΑ­ΚΥΛΙΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ (8)

 

Φαντασία, ψέματα και γεγονότα

 

Στο σκοτεινό ουρανό της γης παρατηρούμε ένα πλήθος από φωτεινά σημάδια και με αποκλίσεις στις θέσεις τους, που έχουν μια μαθηματική περιγραφή και σύμφωνα με ορισμένους νόμους. Αυτά όμως είναι ένας αριθμός από ουράνια σώματα έτσι όπως φαίνονται σε έναν ουρανό, από τη θέση του δικού μας πλανήτη και μαζί με τη δική του κίνηση. Η πραγματική θέση και απόσταση των ουράνιων σωμάτων δεν είναι εύκολα ορατή, ούτε οι περισσότερες διαφορές τους. Η τύχη τους μέσα στο χρόνο είναι ξεχωριστή και οι αποκλίσεις στις θέσεις τους θα φαίνονται διαφορετικά σε άλλες περιοχές του σύμπαντος. Το ότι παρατηρούμε ανθρώπους και γεγονότα σε πιο κοντινή απόσταση εδώ στη γη, αυτή η συνολική άποψη είναι ακόμα πιο λίγο πραγματική απ' όσο η αστρονομική. Η (αντικειμενική) πραγματικότητα δεν λείπει, αλλά δεν είναι αυτή η μια, με τη συνάφεια και με τις σχέσεις εξάρτησης που εμείς παρατηρούμε επιλεκτικά και με τη φαντασία των λέξεων, ακριβώς με σκοπό να αντιδράσουμε και να τη διαψεύσουμε με τη δημιουργική ή την καταστροφική δράση μας. Και όσα λέγονται με τη γλώσσα, έτσι οι άνθρωποι εξωτερικεύουν τις φαντασιώσεις τους, τις αντιδράσεις τους, την ανησυχία και την ευχαρίστησή τους και λιγότερο τη γνώση τους για τον κόσμο και την κοινωνία. Γι' αυτό και λέγονται τόσα πολλά και ασυγκράτητα και χωρίς κανένα βέβαιο αποτέλεσμα, αφού οι άνθρωποι περισσότερο εκφράζουν όσα φαντάζονται και βιώνουν και όχι όσα γίνονται πραγματικά στον κόσμο και στην κοινωνία.

Αυτή τη φαντασία μπορούν όλοι να την αντιληφθούν, αν ανα­ρωτηθούν για κάθε λέξη που χρησιμο­ποιούν τι θέλουν να πουν και τι πιστεύουν ότι θα καταλάβουν οι άλλοι που τους ακούν. Ακόμα και με την πιο απαισιό­δοξη άποψη, όπως όταν φανταζόμαστε γενικευ­μένες εχθρο­πραξίες με τη λέξη "πόλεμος", η ζωή δεν σταματάει για όλους και με τις καταστροφές που προ­βλέπουμε, όπως επι­βεβαιώ­νεται και ιστορικά. Η γη θα συνεχίσει να περι­στρέφεται, νέοι θα ερωτεύονται, παιδιά θα παίζουν και θα εκ­παιδεύονται, κάποιοι θα κερδίζουν, νέες τεχνολογίες θα επι­νοούνται, μεγάλοι σκοποί θα εμψυχώνουν τη δράση, νέοι ήρωες θα δοξάζονται, θέσεις εργασίας θα δημιουργούνται, τουριστική εκμετάλλευση θα γίνεται, επιμορ­φωτικές παραγωγές και βιβλία θα βραβεύονται και πολλά από τα άσχημα σε καιρό ειρήνης θα ξεχαστούν. Όπως και οι χειρότερες ώρες της προσωπικής ζωής (λ.χ. ο θάνατος ενός μέλους της οικογένειας), μετά από λίγο ή περισσότερο καιρό προσπερνιούνται με τη λογική σκέψη και η ζωή συνεχίζεται, ίσως και πιο όμορφη, χωρίς τίποτε να φανερώνει τις τρομερές στιγμές του παρελθόντος, που έμοιαζαν με το τέλος του κόσμου. Ο κόσμος και τα γεγονότα δεν είναι μέσα στη φαντασία μας, όλα μαζί συγχρόνως και από τις οπτικές γωνίες, όπως τα σκεφτόμαστε, με τη συγκίνηση των αναμνήσεων ή των προσ­δοκιών μας και με τη συνοδεία μουσικής. Χιλιάδες εφημερίδες να γραφόν­τουσαν, καμία δεν θα έγραφε τα ίδια και δεν θα εξαντλούσε τα ζητήματα. Η ενημέρωση είναι περισ­σότερο παρα­πλάνηση, ψυχαγωγία και αφορμές για σκέψη και όχι πληροφορία απαραίτητη για την ατομική ζωή ή αξιόπιστη γνώση. Αλλά και η καλύτερη ενημέρωση, είτε γίνεται μαζικά, είτε προσωπικά, εκτός από αδιάφορη και αναπο­τελεσματική, μπορεί να προκαλέσει συνειρμούς και σκέψεις με αντίθετο σκοπό από αυτό που αναμέναμε. (Όπως λ.χ. πόσο έξυπνα έδρασαν κάποιοι κακοποιοί, ενημέ­ρωση για τις συνέπειες του καπνίσματος και μερικών απαγορευμένων ουσιών, ή για κάποια νέα τεχνολογία).

Χρειάζονται πολλές σειρές βιβλίου για να μετα­δώσουμε γρα­πτώς σε έναν άλλο άνθρωπο που μιλάει την ίδια γλώσσα, την περι­γραφή μιας εικόνας και μερικές παρα­τηρήσεις για ένα απλό και στατικό πράγμα ή την περιγραφή ενός σύντομου γεγονότος. Επο­μένως, να σκεφτούμε ότι μέσα σε λίγες σειρές και στο σύντομο χρο­νικό διάστημα λίγων λεπτών της ώρας, μεταδίδονται γεγο­νότα και καταστάσεις, τα οποία ούτε καν είδαμε. Τα περισσότερα που γράφονται και λέγονται (γραπτά ή προφορικά) είναι λανθα­σμένα, ελλιπή, φανταστικά και προβλέψεις. Ωστόσο, μέχρι τώρα ανεχόμασταν αυτά τα λάθη και την έλλειψη στην πληροφορία σαν μια φυσιο­λογική ανθρώπινη αδυναμία. Αφού όμως, ορισμένοι... δεν δέχονται να αμφι­σβητηθεί η αξιοπιστία τους και αντιθέτως εύκολα γελοιοποιούν ή αμφισβητούν τις αντίθετες απόψεις. Αφού ορισμένοι δικαιολογούν τη δράση τους με τη βεβαιότητα της γνώσης και με τη σωστή πληρο­φόρηση. Αφού ορισμένοι θέλουν να εκτιμούν την αξιοπιστία με τίτλους σπουδών και συστάσεις και σκέφτονται με υπεροψία. Αφού όλοι αυτοί επενδύουν στη σχέση εμπιστοσύνης και στην ευπιστία των ανθρώπων για να ελκύσουν πελάτες, για να εξυπη­ρετήσουν τους επαγ­γελματικούς και πολιτικούς στόχους και για λόγους διαφη­μιστικούς ή δυσφημιστικούς. Σε όλους αυτούς δεν θα πούμε ότι λένε τα γεγονότα και τα πράγματα με πολλά λάθη και με φαντασιώσεις (έτσι όπως εμείς που ερευνούμε ή συζητούμε ή παρα­δεχόμαστε ότι είμαστε αγράμ­ματοι). Θα τους πούμε ότι λένε ψέματα με επίγνωση και εξαπατούν τον κόσμο για να πληρώνονται σαν εργαζόμενοι και για να εξασφαλίσουν τη συμ­μετοχή και τη συνεργασία που χρειάζονται για την προσωπική επι­τυχία στους στόχους τους. Δύσκολα θα τους βρούμε μερικές σειρές φράσεων χωρίς ένα λάθος και χωρίς μια φαντασίωση και αντί να εκφρά­ζονται με υπεροψία και βεβαι­ότητα, να προ­ετοιμαστούν καλύτερα για ένα πνευματικό πόλεμο με νομικές προεκτάσεις. Διαφορετικά, να επιβληθεί όπως στις καπνο­βιομηχανίες, να προ­ειδοποιούν με κάποιο σταθερό σημάδι, ότι η πληροφόρηση και η άποψή τους ενδέχεται να είναι ελλιπής και με φαντασία. Η σιωπή είναι πιο πολύτιμη από το χρυσάφι, ιδιαίτερα αν τα ψέματα για την επαγγελματική καλλιέργεια της εμπιστοσύνης τιμωρούνται με πρόστιμο.