|
|
|
Με μια σύντομη παρατήρηση του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος με έμφαση στη συχνότητα ή το μήκος κύματος και στην ενέργεια h·f - μερικά γενικά χαρακτηριστικά με τα οποία διακρίνουμε μια η/μ διακύμανση, εκτός από τα άλλα χαρακτηριστικά αυτών των κυματικών κινήσεων -, παρατηρούμε ορισμένες αποκλίσεις και ποικιλία, που αποκαλύπτουν φαινόμενα για τη δημιουργία και τη συντήρηση της ύλης. Παρατηρούμε τις ακόλουθες διαφοροποιήσεις: > Οι ηλεκτρομαγνητικές διακυμάνσεις των πιο χαμηλών συχνοτήτων (VLF έως ≈ 30 kHz) έχουν μήκος κύματος 100 έως 10 χιλιόμετρα αντίστοιχα, καταγράφονται πρώτες στη σειρά. Μπορούν να προκαλέσουν δονήσεις στα μόρια της ύλης, μπορούν να προκαλέσουν ηλεκτρικά ρεύματα σε μεγάλες αγώγιμες επιφάνειες και να περάσουν μέσα από το έδαφος και τη θάλασσα. Αντίστροφα, η τριβή των σωμάτων μπορεί επίσης να προκαλέσει τέτοιες διακυμάνσεις, όπως και ηλεκτροστατικά φαινόμενα. > Οι ηλεκτρομαγνητικές διακυμάνσεις των χαμηλών συχνοτήτων (LF ≈ 30 - 300 kHz) στη διάδοσή τους ακολουθούν την επιφάνεια της Γης. Αυτή η κάμψη στη διάδοσή τους δεν οφείλεται στο πεδίο βαρύτητας, καθώς η ισοδύναμη ενέργεια και μάζα τέτοιων χαμηλών συχνοτήτων είναι επίσης εξαιρετικά μικρή. Με μήκος κύματος 10 χιλιομέτρων έως 1 χιλιομέτρου, για την ενίσχυση και τη μετάδοση αυτών των κυμάτων απαιτούνται επίσης μακρά σύρματα. Τα ιονισμένα στρώματα της ατμόσφαιρας τα αντανακλούν με αυξημένη σταθερότητα, καθώς αυτά τα κύματα εναλλάσσονται αργά (σε σύγκριση με τις υψηλότερες συχνότητες), επαναλαμβάνονται μετά από μεγάλα μήκη και διαδίδονται με λιγότερες αντανακλάσεις ανά περίοδο. Γενικότερα στη ζώνη των χαμηλότερων συχνοτήτων, η αντανάκλασή τους στο έδαφος είναι λιγότερο συχνή και τα κύματα αυτά εξασθενούν λιγότερο από τα ραδιοκύματα υψηλότερης συχνότητας. Το φαινόμενο της περίθλασης που παρατηρείται σε όλα τα κύματα όταν συναντούν εμπόδια επιτρέπει στα κύματα LF να διαδίδονται σε μεγαλύτερες αποστάσεις από το οπτικό πεδίο της ευθύγραμμης απόστασης. Η μικρότερη εξασθένιση των χαμηλών συχνοτήτων παρά τα εμπόδια στην επιφάνεια της γης και η περίθλαση είναι τα πλεονεκτήματα που έχουν αξιοποιηθεί για ραδιοφωνικές εκπομπές σε δύσκολες γεωγραφικές περιοχές και σε περιοχές με περιορισμένο οπτικό πεδίο, σε παλαιότερες εποχές όπου τηλεπικοινωνιακοί δορυφόροι και αναμεταδότες δεν υπήρχαν. > Οι ηλεκτρομαγνητικές διακυμάνσεις των μέσων συχνοτήτων (MF ≈ 300 - 3000 kHz) στη διάδοσή τους ακολουθούν επίσης την επιφάνεια της Γης. Ωστόσο, η επίδραση των ιονισμένων αερίων στα χαμηλά ατμοσφαιρικά στρώματα καθίσταται σαφέστερη και ευκολότερη. Τα ιονισμένα στρώματα της ατμόσφαιρας συμπεριφέρονται σαν φυσικοί αγωγοί. Τα κύματα MF είναι παρόμοια με τα LF. Λόγω του βραχύτερου μήκους κύματος χρησιμοποιούνται ευκολότερα για απομακρυσμένες μεταδόσεις, μέχρι σήμερα. Κατά τη διάρκεια της ημέρας, η ηλιακή ακτινοβολία προκαλεί ιονισμό των αερίων σε χαμηλότερα ατμοσφαιρικά στρώματα (στρώμα D ≈ 50 ~ 100 χλμ. υψόμετρο) και τα η/μ κύματα αυτών των μεσαίων συχνοτήτων απορροφώνται αντί να ευνοούνται στη διάδοσή τους. Κατά τη διάρκεια των νυχτερινών ωρών αντανακλώνται από τα ιονισμένα στρώματα σε υψηλότερα ύψη. Για το λόγο αυτό, κατά τη διάρκεια της νύχτας, σε ραδιόφωνο MW-ΑΜ θα ακούσουμε περισσότερους ραδιοσταθμούς από μεγαλύτερες αποστάσεις, με μεταβλητότητα ή παρεμβολές στο σήμα τους. > Οι ηλεκτρομαγνητικές διακυμάνσεις των υψηλών συχνοτήτων (HF ≈ 3000 - 30000 kHz) με μήκος κύματος μικρότερο από 100 μέτρα μέχρι τα 10m έχουν διάδοση που επηρεάζεται εύκολα από τις ελάχιστες μεταβολές στα ιονισμένα στρώματα της ατμόσφαιρας. Η ιονοσφαιρική διάδοση μπορεί να επηρεαστεί από το ένα δευτερόλεπτο της ώρας στο επόμενο. Τα κύματα υψηλών συχνοτήτων αντανακλώνται συχνότερα στο έδαφος και έτσι η ενέργειά τους χάνεται και η διάδοσή τους ως κύματα εδάφους εξασθενεί. Η διάδοση των ραδιοκυμάτων HF σε ιονισμένα αέρια (σε ύψος μεταξύ 80 ~ 400 χλμ.) συμβαίνει με μια μικρή διαφορά στην ταχύτητα των κυμάτων που προκαλεί κάμψη και ανάκλαση της διάδοσής τους. Αυτή η επίδραση της ιονισμένης ατμόσφαιρας στη συμπεριφορά των ραδιοκυμάτων γίνεται πιο εμφανής σε αυτά τα μήκη κύματος. Η ένταση των κυμάτων αλλάζει ασταμάτητα και ακραία κατά τη διάρκεια των 24 ωρών και των εποχών. Στη λήψη τους με ένα συνηθισμένο ραδιοφωνικό δέκτη SW παρατηρούμε αρκετά φαινόμενα, τα οποία εξηγούνται από την κυματική συμπεριφορά, όπως είναι η μεταβλητότητα της έντασης, η γρήγορη εξασθένιση του σήματος και πάλι η αύξηση του, η λήψη σημάτων σε εξαιρετικά απομακρυσμένες περιοχές, ενώ στις πλησιέστερες περιοχές αυτά δεν λαμβάνονται. Όπως μπορούμε λογικά να σκεφτούμε, η σύνθεση της ατμόσφαιρας, η έκτασή της, το πάχος, η πυκνότητα, οι διαφορές στη θερμοκρασία των ιονισμένων αερίων, η αλλαγή στην κατάσταση του ιονισμού, οι άνεμοι και η συμπυκνωμένη υγρασία, η γωνία με την οποία τα κύματα εισέρχονται στα ιονισμένα στρώματα, όλες αυτές οι αλλαγές και διαφορές επηρεάζουν έντονα και με μεγάλη αστάθεια τη διάδοση αυτών των κυμάτων. Μέχρι σήμερα, αυτές είναι οι συχνότητες (βραχέα κύματα) για μετάδοση μεγάλων αποστάσεων σε όλη τη γη, με φυσική αναμετάδοση. > Οι ηλεκτρομαγνητικοί κυματισμοί πολύ υψηλών συχνοτήτων (VHF ≈ 30000 - 300000 kHz = 30 - 300 MHz) με το μήκος κύματος να μειώνεται και να φτάνει το 1 μέτρο, αυτοί εξασθενούν και απορροφώνται πιο εύκολα από το έδαφος και τα αντικείμενα. Αυτά τα κύματα αρχίζουν να έχουν μια ευθύγραμμη εξάπλωση και επηρεάζονται ελάχιστα από τα ιονισμένα ατμοσφαιρικά αέρια. Ανακλώνται πιο σπάνια ειδικά καθώς προσεγγίζουμε το ανώτατο όριο σε αυτήν την υποδιαίρεση των συχνοτήτων. Τα ραδιοκύματα που εκπέμπονται στο άνω μέρος αυτής της ζώνης διεισδύουν εύκολα στα ιονισμένα στρώματα της ατμόσφαιρας. Σε σπάνιες περιπτώσεις πιο έντονου ιονισμού της ατμόσφαιρας από το φως του ήλιου (συνήθως τους καλοκαιρινούς μήνες), δεν είναι απίθανο να αντιληφθούμε στο δέκτη την ανάκλαση της διάδοσής τους. Η μετακίνηση αντικειμένων μεγαλύτερων από το μήκος αυτών των κυμάτων, προκαλεί συχνές ανακλάσεις και αντίστοιχες μεταβολές της έντασης του ρεύματος που δημιουργείται σε μια κεραία λήψης. Ειδικά όταν τα κινούμενα σώματα έχουν μεταλλική σύνθεση (όπως ένα αεροπλάνο). > Μόνο τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα πολύ πάνω από τις υψηλές συχνότητες (UHF ≈ 300 MHz = 3×10^8 Hz) με μήκος κύματος μικρότερο από 1 μέτρο φαίνεται να διαδίδονται ίδια όπως το φως. Από εδώ και πέρα, αρχίζουν οι ζώνες συχνοτήτων που χρησιμοποιούνται στην εποχή μας για δορυφορική μετάδοση. Μπορούμε να κατευθύνουμε αυτά τα (υπερβραχέα) κύματα με μικρού μεγέθους κεραίες, οι οποίες συμπεριφέρονται σαν καθρέφτες και μπορούν εύκολα να ξεφύγουν από όλα τα στρώματα της ατμόσφαιρας και να φτάσουν στο διάστημα. Είμαστε ακόμα πολύ μακριά από τις συχνότητες των κυμάτων που έχουν μετρηθεί για το φως (≈10^8Hz <10^14Hz), αλλά οι διαφορές τους γίνονται πιο εμφανείς από τον τρόπο παραγωγής τους και όχι από τη διάδοσή τους. Στην τεχνολογία, τα μήκη των αγωγών και η εγγύτητα οποιουδήποτε υλικού κοντά στην πηγή που παράγει διακυμάνσεις τέτοιων συχνοτήτων επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό τη λειτουργία των κυκλωμάτων και προκαλούν απότομη εξασθένιση, απόκλιση της συχνότητας και αλλαγή στα τεχνικά χαρακτηριστικά. Αυτός είναι ο κύριος λόγος για τον οποίο ήταν πιο δύσκολο να κατασκευαστούν ηλεκτρονικά κυκλώματα και συσκευές που λειτουργούν σε υψηλότερες συχνότητες. Τα υλικά που χρησιμοποιούνται για τα ηλεκτρονικά κυκλώματα και οι αποστάσεις μεταξύ των υλικών και οι επαφές εντός των εξαρτημάτων είναι καθοριστικής σημασίας για το εάν θα λειτουργήσουν ή όχι και με πόση απόδοση. Η προσέγγιση των υλικών, οι αποστάσεις των ηλεκτρικών επαφών και τα μήκη των αγωγών δημιουργούν παρασιτικά φαινόμενα. Τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα με συχνότητα μεγαλύτερη από ≈10^12 Hz παράγονται ευκολότερα με τη διέγερση των μορίων και ατόμων της ύλης. > Καθώς πλησιάζουμε τις συχνότητες του φωτός (≈10^14 Hz, περιοχή των ΤHz), τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα αποκτούν μια συμπεριφορά που μοιάζει λιγότερο με τα κύματα και περισσότερο με σωματίδια, με πιο φανερά φαινόμενα την εύκολη εστίαση και την αυξημένη απορρόφηση τους όταν μεσολαβούν σώματα. Μέχρι αυτά τα μικρότερα μήκη κύματος που φτάνουν το ένα εκατομμυριοστό του μέτρου (δηλαδή ένα χιλιοστό του χιλιοστού, 10^-6m), τα η/μ κύματα δεν έχουν αρκετή ενέργεια για να επηρεάσουν τη δομή του ατόμου της ύλης (τις ενεργειακές στάθμες των ηλεκτρονίων). Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ονομάζονται "μη ιοντίζουσα ακτινοβολία". Όταν το μήκος κύματος είναι μικρότερο από τα μικροσκοπικά κενά που έχουν τα διασυνδεδεμένα μόρια των υλικών σωμάτων, τότε τα μικροκύματα μπορούν να περάσουν μέσα από υλικά αντικείμενα, σαν να ήταν αυτά τα σώματα διαφανή. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο χρησιμοποιούνται τέτοιες ακτινοβολίες για να βρούμε ένα ίχνος, ένα αποτύπωμα από τη μικροσκοπική δομή κάποιων σωμάτων (ραδιογραφία) και έτσι αυτά τα μικροκύματα μεταφέρουν χρήσιμες πληροφορίες στους ερευνητές. Αλλά είναι εύκολο για αυτά τα κύματα να αλληλεπιδρούν με τα μόρια και να εξασθενίζουν ή να αντανακλώνται και η ενέργεια τους να μετατρέπεται σε θερμότητα. Όλες οι ηλεκτρομαγνητικές ακτινοβολίες, ωστόσο, όταν η πηγή τους είναι σε μικρή απόσταση και όταν έχουν αυξημένη ένταση, αυξάνουν την κινητικότητα και τη θερμοκρασία των μορίων στις χημικές ενώσεις. Πόσο πολύ, εξαρτάται κυρίως από την απόσταση, την ένταση και τη διάρκεια της έκθεσης σε ακτινοβολία. Επιπλέον, τα κύματα υψηλότερης συχνότητας μεταφέρουν περισσότερη ενέργεια από τις χαμηλότερες συχνότητες. Το πλησιέστερο τμήμα συχνοτήτων λίγο πριν από τις ταλαντώσεις που αντιλαμβανόμαστε ως φως, είναι η υπέρυθρη ακτινοβολία (10^12 Hz ≈ 10^14 Hz). > Στην ακτινοβολία ορατού φωτός, με μήκος κύματος περίπου 700 ~ 420nm (≈10^-6m), παρατηρούμε προφανώς την εύκολη αλληλεπίδραση αυτών των η/μ κυμάτων με τη δομή της ύλης, με τη διάταξη των ατόμων και των χημικών δεσμών και έναν αριθμό φαινομένων που είναι κρίσιμα για την παρουσία της ζωής (όπως η φωτοσύνθεση). Η ακτινοβολία στο ορατό φάσμα παράγεται και προκαλείται εύκολα από ορισμένες αντιδράσεις των υλικών σωμάτων, όπως όταν τρίβονται, θερμαίνονται ή αλλοιώνονται χημικά. Η ενέργεια hf που μπορεί να εξαγάγει ένα ηλεκτρόνιο στο απλούστερο άτομο είναι περίπου 13,6 eV ενώ η ενέργεια που μεταδίδεται σε συχνότητες του ορατού φωτός είναι μεταξύ 1,5 ~ 3 eV. Ακτινοβολίες με μήκη κύματος μικρότερα από το ορατό φως, λ <10^-6m μπορούν επίσης να προκαλέσουν η/μ διακυμάνσεις (όπως ο φθορισμός και το ορατό φως) όταν αυτές αλληλεπιδρούν με τη δομή των ατόμων. Με ελαφρώς μεγαλύτερη συχνότητα από του ορατού φωτός (υπεριώδης ακτινοβολία πάνω από 10^15 Hz, λ ≈10^-7m), μπορούμε εύκολα να ανιχνεύσουμε την επίδραση της ακτινοβολίας στα σώματα με τη μορφή θερμότητας. Η ακτινοβολία σε μήκος κύματος ελαφρώς μικρότερη από το ιώδες χρώμα φαίνεται να αλληλεπιδρά αποφασιστικά με τη δομή της ύλης και προκαλεί άμεσα ιονισμό, χημικές και βιολογικές μεταβολές και τις επιταχύνει. Δηλαδή, από τις διακυμάνσεις που ανιχνεύουμε ως ορατό φως, με ελαφρώς υψηλότερο ρυθμό αρχίζουν αυτές οι διακυμάνσεις, οι οποίες διαταράσσουν την ατομική δομή, και στην περίπτωση αυτή μιλάμε για "ιοντίζουσα ακτινοβολία". Οι ηλεκτρομαγνητικές διακυμάνσεις κοντά στη ζώνη του φωτός είναι εκείνες που μπορούν να διεισδύσουν στα άτομα της ύλης, οι οποίες επηρεάζουν εύκολα τη δομή των ατόμων και μπορούν να αλλάξουν τις ιδιότητές τους και τον τρόπο με τον οποίο τα άτομα μπορούν να συνδυαστούν μεταξύ τους. Αντίθετα, αν διαταραχθεί η δομή των ατόμων, μπορούν επίσης να δημιουργηθούν διακυμάνσεις και ακτινοβολία υψηλής συχνότητας, καθώς και φως. Σε συχνότητα ≈2,4179 ×10^15 Hz αντιστοιχεί μια ποσότητα ενέργειας περίπου 10eV, πολύ κοντά σε σύγκριση με την ενέργεια ιονισμού. Εκτός από την αίσθηση της θερμότητας, όλοι έχουμε αντιληφθεί τις αλλαγές στο χρώμα και την υφή πολλών πραγμάτων που ο ήλιος τα φωτίζει και πώς επιταχύνονται οι χημικές διεργασίες που προκαλούν οσμές και αλλοίωση στα τρόφιμα και τα σκουπίδια και την πρόωρη γήρανση του δέρματος. Τις τελευταίες δεκαετίες, οι άνθρωποι συχνά ακούνε για τον κίνδυνο "μελανώματος" από την αθροιστική έκθεση του δέρματος στο ηλιακό φως. > Κοντά στις συχνότητες ≈10^19Hz, το μήκος κύματος πλησιάζει το 10^-11m, δηλαδή κοντά στο μήκος Compton του ηλεκτρονίου (περίπου 10000 φορές μικρότερο από το μήκος κύματος του ορατού φωτός). Μικρότερα μήκη κύματος προσεγγίζουν τη διάμετρο ενός ατόμου. Αυτό το φάσμα ακτινοβολίας ονομάζεται με το γράμμα Χ ή το όνομα Rontgen (ο ερευνητής που ανακάλυψε την επίδρασή τους) και αντιστοιχεί σε ενέργειες μεταξύ 120eV - 12keV. Οι ακτίνες Χ έχουν μήκος κύματος μικρότερο από το υπεριώδες και μεγαλύτερο από τις γ. Με την υψηλή τους ενέργεια και το μικρό μήκος κύματος διεισδύουν βαθύτερα στα σώματα και προκαλούν διάσπαση των χημικών δεσμών. Η εκπομπή τέτοιων ακτίνων Χ επιτυγχάνεται όταν τα ηλεκτρόνια επιταχύνονται με υψηλές τάσεις σε πολλές δεκάδες χιλιάδες βολτ σε σωληνωτές καθοδικές λυχνίες και σε υψηλές ταχύτητες χτυπάνε σε μεταλλικό στόχο, ανθεκτικό σε υψηλές θερμοκρασίες. Επίσης ακτίνες Χ έχουν εντοπιστεί και παράγονται σε αστέρια. > Στις υψηλότερες συχνότητες, μετά τις ακτίνες Χ ταξινομούμε τις ακτίνες γάμμα (10^19 ≈ 10^20Hz), οι οποίες είναι ακόμη πιο διαπεραστικές. Σε ακόμη υψηλότερες συχνότητες παρατηρούνται δέσμες ηλεκτρονίων (β) και σχεδόν φτάσαμε στο φαινόμενο της παραγωγής σωματιδίων. Περιττό να πούμε ότι τέτοιες διακυμάνσεις και ακτινοβολίες διασπούν μοριακές ενώσεις, καταστρέφουν τις χημικές διεργασίες, αυξάνουν τη θερμότητα και μπορούν να προκαλέσουν αλυσιδωτή αντίδραση. Το φαινόμενο της ραδιενέργειας είναι εξαιρετικά επικίνδυνο για ζωντανούς οργανισμούς, επειδή δημιουργούνται ακτινοβολίες με την υψηλότερη συχνότητα και αντιστοίχως σε τόσο εξαιρετικά μικρά μήκη κύματος, με την υψηλή ενέργεια που τους αντιστοιχεί και με σωματίδια υψηλής ταχύτητας να παράγονται, τα οποία έχουν άμεση καταστροφική επίδραση στα κύτταρα. Με μια απλή καταγραφή της συμπεριφοράς των ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων, βλέπουμε σχέσεις που στο μυαλό του πιο απροετοίμαστου σχεδόν αποκαλύπτουν τη στενή σχέση του ηλεκτρομαγνητισμού με τη δομή της ύλης και την ταυτοποίηση των σωματιδίων με ποσότητες ηλεκτρομαγνητικής ενέργειας. Μια από τις αποκαλυπτικές παρατηρήσεις αυτής της συνοπτικής καταγραφής, την οποία δεν μπορούμε να αγνοήσουμε όταν εξετάζουμε τη σχέση μεταξύ των δομικών στοιχείων και της δημιουργίας της φύσης, είναι η ακόλουθη: Στις κυματικές διακυμάνσεις χαμηλότερων συχνοτήτων, η ενέργεια φαίνεται να μοιράζεται όπως τα κύματα που εξαπλώνονται σε όλες τις κατευθύνσεις του ελεύθερου χώρου, σε αντίθεση με την εντοπισμένη παρουσία των σωμάτων. Αντίθετα, στις κυματικές διακυμάνσεις των υψηλότερων συχνοτήτων, η ενέργεια εμφανίζεται ως εστιασμένη. (...) Στα βραχύτερα μήκη κύματος και στους υψηλότερους ρυθμούς διακυμάνσεων, οι ποσότητες ηλεκτρομαγνητικής ενέργειας παρουσιάζονται ως σωματίδια, τα οποία, προκειμένου να σταθεροποιηθούν, πρέπει κατά κάποιο τρόπο να αποφευχθεί η επιστροφή του ελεύθερου χώρου στην κατάσταση ισορροπίας. (...) Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να γνωρίζουμε ότι ένα μεταδιδόμενο ηλεκτρομαγνητικό κύμα μπορεί να έχει τις δικές του διακυμάνσεις. Αυτό το λέμε, επειδή οι πληροφορίες έτσι μεταφέρονται και αντιγράφονται και μετατρέπονται σε άλλες φυσικές διαδικασίες. (...) Η εξήγηση των δομικών στοιχείων ως διακυμάνσεις ενέργειας του κενού χώρου δίνει και αυτή τη λύση για να εξηγηθούν η αναπαραγωγή σύνθετων φαινομένων και οι δημιουργικές διαδικασίες της φύσης, από τις οποίες κάποια φαινόμενα μπορούν να επαναλαμβάνονται σε εξαιρετικά μεγάλη ποικιλία.
* Σημείωση: Το απόσπασμα προέρχεται από την πραγματεία με τον τίτλο: COMPLETE UNIVERSE, DYNAMIC SPACE, WAVE PHENOMENA. Υπότιτλος: How the natural laws and forces are applied. The fundamental concepts and relations for a rational Cosmology (Cosmonomy). ISBN 978-618-85170-2-8, ©2021
Go to Top |